Rond de jaarwisseling is iedereen hoopvol gestemd: het nieuwe jaar brengt wellicht een nieuwe baan, een promotie, een zwangerschap, een nieuwe liefde of mooie reis. Of iets verder van huis: economische vooruitgang, geopolitieke balans, vrede voor Oekraïne.
In de krant werden voorspellingen gedaan over de economie, demografie, migratie en woningmarkt. Voorspellingen over de ontwikkelingen in 2026 (Klerks, 2025). De journalist voorspelde het hoogste aantal geboorten sinds 2022 (namelijk 167.440), iets minder migranten dan vorig jaar (namelijk 302.199) en een armoedepercentage van 2,6%, iets lager dan in 2025 (2,9%).
Maar wat zeggen die cijfers eigenlijk? Wat is veel, wat is weinig? Dit krantenartikel laat typisch voorspellingen zien in een vacuüm: zonder context. Wat betekent zo’n geboortecijfer nu echt, en hoeveel migranten is ‘veel’ en is het armoedepercentage nu hoog of niet? We zochten het uit.
Allereerst het aantal geboorten. Volgens het CBS werden er in 2022 (het vergelijkingsjaar volgens de krant) 167.504 baby’s geboren, en daarna daalde het geboortecijfer licht, om in 2026 weer iets te stijgen. Een typisch staaltje ‘cherry picking’, want als je het geboortecijfer uit 2021 meeneemt in je vergelijking dan zie je toch een forse daling (179.441), met enig voorspeld herstel. De boodschap is: er worden meer baby’s geboren. De journalist vindt dat zo belangrijk dat hij het als titel voor zijn artikel gebruikt. Als je echter wat beter kijkt dan zie je dat de daling vanaf 2021 nog niet is hersteld. Dat is de echte boodschap.
Kijken we vervolgens naar het aantal migranten. Voorspeld wordt dat er in 2026 10.000 minder migranten naar Nederland zullen komen dan eerdere jaren. In 2024 waren dat er 316.305 en in 2023 335.000. Er komen weliswaar iets minder migranten naar Nederland dan vorig jaar, maar dit is een daling die al veel eerder is ingezet. Daarbij zitten er twee kanten aan deze daling: er komen minder Syriërs naar Nederland en er komen minder kennismigranten. Dat laatste is een belangrijke aderlating, want twee heel verschillende migratiestromen worden in één cijfer gevangen.
Ten slotte het armoedepercentage. De voorspelling is een lichte daling van 2,9 in 2025 naar 2,6% in 2026. Dit cijfer staat natuurlijk niet op zichzelf: is dit nu een grote daling of juist niet? En hoe is dit cijfer berekend? We zoeken het op. Op de site van het CBS staat een overzicht van het armoedepercentage. Je kunt daar zelf de jaren ingeven: we constateren inderdaad een lager armoedepercentage van 4,9 tot de verwachte 2,6% in 2026. Er zijn echter drie nuances die je hierbij beslist moet meenemen:
1. Het percentage mensen net boven de armoedegrens ligt vrij hoog: in 2023 zaten 1,2 miljoen mensen tot maximaal 25% boven de armoedegrens. Dat zijn mensen met een gezin, met werk, maar met hoge lasten en moeite om de eindjes aan elkaar te knopen, ook hebben zij geen financiële buffer.
2. Het armoedepercentage is weliswaar aan het dalen, maar de ernst van de armoede neemt toe, aldus het CBS. Het doorsnee inkomenstekort was in 2018 nog 10%, maar in 2023 is dat met 6 procentpunten toegenomen.
3. NIBUD, CBS en SCP hebben een nieuwe methode ontwikkeld om armoede te meten. Dit is een belangrijk gegeven, want dan kun je de huidige cijfers eigenlijk niet met eerdere cijfers vergelijken.
Overzichten van cijfers en voorspellingen zijn leuk. We moeten echter uitkijken met de interpretatie ervan. Deze ligt vaak veel genuanceerder dan het ‘kale getal’. Je moet uitkijken dat je niet alleen die cijfers presenteert die goed uitkomen voor de boodschap die je wilt overbrengen. Dit is een vorm van cherry picking. Ten tweede moet je proberen de achtergrond van een daling of stijging te achterhalen om zo het verhaal achter de cijfers te vertellen. En ten derde moet je kijken hoe een getal tot stand komt en of dat in de getoonde jaren telkens hetzelfde was. Zo kun je cijfers beter duiden en in perspectief plaatsen.
Tussen het schrijven van dit blog en het ter perse gaan zaten ongeveer tien dagen. In die periode hebben we geopolitiek gezien hoe de voorspellingen door de werkelijkheid worden ingehaald. Dit illustreert dat voorspellen—of het nu economische cijfers, demografische trends of geopolitieke ontwikkelingen betreft—altijd met grote onzekerheid is omgeven. Jammer genoeg.
Klerks, M., (2025, 27 december). Het nieuwe jaar 2026 in cijfers. Het geboortecijfer stijgt weer voor het eerst in jaren. Provinciale Zeeuwse Courant.
CBS (2025, 27 juni). Minder immigratie in 2024, vooral minder kennismigranten. https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/26/minder-immigratie-in-2024-vooral-minder-kennismigranten
CBS (2024, 17 oktober). Nieuwe armoedemeting: 540.000 mensen arm in 2023. https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/42/nieuwe-armoedemeting-540-duizend-mensen-arm-in-2023