In 2003 besprak ik het eerste idee voor een boek over praktijkonderzoek met mijn uitgever. Ik gaf toen al een hele poos les op het HBO en daar werden alleen wetenschappelijke boeken over onderzoek voorgeschreven. Het gevolg was dat veel studenten afhaakten omdat ze de stof te complex vonden, of deze niet voldoende konden toepassen in hun beroepspraktijk.
Geïnspireerd door mijn studenten en gedreven door de motivatie om een boek te maken dat toegankelijk was voor het hbo, schreef ik het manuscript voor Wat is Onderzoek? in zes weken tijd. In 2004 verscheen de eerste druk van Wat is Onderzoek?
De rest is geschiedenis: in 20 jaar gingen inmiddels ruim meer dan 200.000 exemplaren over de toonbank, in zeven opeenvolgende drukken. Er verschenen allerlei speciale uitgaven rondom deze methode. Zo is er nu een uitgave over het organiseren en afnemen van interviews, over kwalitatieve en kwantitatieve analyse, over het begeleiden van praktijkonderzoek. De boeken zijn op papier te krijgen, maar ook digitaal te raadplegen.
Je zou zeggen dat deze generatie boeken wel een poosje mee kan en dat is ook zo. De ontwikkelingen in het hoger onderwijs gaan echter snel, en heeft generatieve AI haar intrede gedaan. Dat betekent dat studenten op een andere manier gaan leren, of in ieder geval digitaal hun informatie gaan verzamelen. Wat zijn de gevolgen voor het opzetten en uitvoeren van praktijkonderzoek? Is het werk van studenten nog wel hun eigen werk? Hoe moet je een curriculum inrichten met digitale ondersteuning? Om deze vragen te beantwoorden ben ik in de wereld van AI gedoken, in het bijzonder AI voor praktijkonderzoek. Momenteel verwerk ik het resultaat hiervan en komend najaar kun je daar meer over lezen. Hier licht ik alvast een tipje van de sluier op.
AI bij praktijkonderzoek
Als je AI bij praktijkonderzoek wilt inzetten, dan heb je de keuze uit talloze tools en toepassingen, van ontwerp, tot analyse, schrijfhulp en verslaglegging. Van steekproeftrekking tot interpretatie van resultaten, van diagram tot grafiek. De meeste studenten zullen een enkele chatbot inzetten om al hun vragen te beantwoorden en het is dus belangrijk dat je als docent structuur biedt door studenten te laten zien welke tools bruikbaar zijn en hoe studenten deze moeten toepassen. Dit blog is niet bedoeld om daarvoor een set regels te geven, dat kan de opleiding zelf bedenken. In dit blog geef ik per onderzoeksfase een aantal tips voor het inzetten van AI-tools bij praktijkonderzoek.
AI per onderzoeksfase
Ontwerpfase: Pitch je ideeën aan Claude, Phind of Perplexity. Zij helpen met het structureren van je gedachten en komen met bronnen en vervolgvragen. Voor het reviewen van bronnen zijn Elicit en ConnectedPapers aanraders.
Dataverzameling: Claude en Julius helpen bij het samenstellen en trekken van steekproeven, vragenlijstchecks en een analyseplan. Werk bij voorkeur in een beveiligde omgeving; Claude biedt daarvoor een incognitomodus.
Analyse: er zijn gespecialiseerde tools beschikbaar, zoals Atlasti voor kwalitatief, Claude of Julius voor kwantitatief onderzoek.
Evaluatie: Werk conclusies en verslaglegging eerst zelf uit. Gebruik daarna AI als check: Consensus of ChatGPT voor tekst, Julius of Claude voor analyseresultaten, Paperguide voor je bronnenlijst.
Tips voor verantwoorde AI-inzet bij praktijkonderzoek
Hierbij nog een aantal tips om AI verantwoord in te zetten bij onderzoek:
- Werk in een beveiligde omgeving, een incognitovenster of een sandbox.
- Laad geen privacygevoelige gegevens in je chatbox.
- Vergelijk je resultaten altijd minimaal in twee tools, dat verhoogt de betrouwbaarheid van je onderzoek.
- Check bronnen en links die een tool geeft om hallucinaties (verzonnen bronnen) te ondervangen.
- Beschrijf nauwkeurig waarvoor je AI-tools gebruikt, en maak een bronnenlijst van deze tools.
- Vooral: gebruik AI ter ondersteuning, niet ter vervanging van je onderzoek.
Hopelijk heb ik je met dit blog geïnspireerd om AI verantwoord in te zetten als je praktijkonderzoek doet. Wil je meer weten? Neem contact met mij op of volg dit blog, want komend najaar publiceer ik mijn resultaten in een handleiding voor het gebruik van AI bij praktijkonderzoek. Watch this space!