Blog dashboard Leven in Zeeland

Als ik dit blog schrijf schijnt de voorjaarszon uitbundig op mijn Zeeuwse kantoor. Het is mooi wonen in Zeeland; het is er rustig, er zijn mooie oude steden met veel voorzieningen (want toeristen) en er is natuurlijk het strand. Maar er zijn ook nadelen aan deze regio, zoals het beperkte voorzieningenniveau en openbaar vervoer in de kleine dorpen, de vergrijzing (en ontgroening) en de bereikbaarheid van zorg en onderwijs.

Eenmaal in de vier jaar wordt daarom een onderzoek gehouden onder de Zeeuwse inwoners, om ze te vragen naar deze zaken. Wat vinden zij van hun omgeving, hoe wonen ze, wat is hun toekomstverwachting, hoe kijken zij aan tegen energietransitie (want daar speelt Zeeland een grote rol in), hoe is het gesteld met het vertrouwen in overheden, en in welke mate voelen zij zich echt verbonden met hun woonplek, regio en provincie?

De dataverzameling voor dit onderzoek vond vorige zomerplaats, de analyse in het najaar en dit voorjaar is het rapport aan de provincie Zeeland gepresenteerd. Ik vertel jullie hierover omdat ik hieraan heb meegewerkt  als extern adviseur. Zo was ik betrokken bij de steekproeftrekking en de operationalisatie en heb ik intensief meegewerkt aan de analyse en rapportage. Als klankbord, als critical friend, maar ook als onderzoeker en specialist op het gebied van statistische analyse en weging.

De methode van het inwonersonderzoek

Een van de zaken die ik adviseerde bij dit grootschalige onderzoek is transparantie. En daar hebben de onderzoekers goed naar geluisterd. Dit resulteert in een uitgebreide en openbare onderzoeksverantwoording, waarin de onderzoekers precies aangeven wat hun vragen zijn en hoe ze die hebben beantwoord. Want, je raadt het al, dit onderzoek was een vragenlijstonderzoek, zowel schriftelijk (op papier) als digitaal. De populatie voor het onderzoek waren alle inwoners van Zeeland van 16 jaar en ouder, en daaruit werd per gemeente een aselecte steekproef getrokken. Gestratificeerd dus. Maar dat is niet alles; er werd rekening gehouden met de omvang van de wijken en kernen in de gemeenten, proportioneel dus. Om rekening te houden met deze proportionele steekproef, is voor de analyse gebruik gemaakt van een specifieke weging. Er is niet alleen gewogen op bepaalde kenmerken, maar er is ook rekening gehouden met de structuur van de steekproef (en dus met de omvang van de wijken en kernen). Een complexe weging. Het gevolg is dat betrouwbare en valide uitspraken gedaan konden worden over de inwoners. 

Resultaten presenteren

Nu ligt het resultaat op het bureau van iedere functionaris in Zeeland, althans dat hopen we. Het rapport is natuurlijk in de provincie gepresenteerd, maar het is ook vrij beschikbaar. Je kunt de resultaten op twee manieren bekijken:

1. Het rapport zelf is openbaar en helemaal, of in onderdelen te downloaden via https://publicaties.kczs.nl/leven-zeeland-i-2025. Hier vind je ook het document van de onderzoeksverantwoording.
2. Voor gemeenten (en andere belangstellenden) is een dashboard ontwikkeld waar je voor je eigen woonwijk op een aantal kenmerken de resultaten kunt bekijken. Dit dashboard is een mooi voorbeeld van het tonen van interactieve resultaten. Zo kun je als inwoner, ambtenaar, professional, ondernemer, verzorgende (en ga maar door) op voor jou belangrijke kenmerken zoeken en kijken hoe jouw regio ervoor staat. Bovendien is een vergelijking met de meting uit 2021 mogelijk.

Zo kun je op de kaart de gemeente of wijk selecteren en zien hoe in jouw woonwijk brede welvaart wordt ervaren, hoe de inkomensverdeling is, wat men vindt van de omgeving en ga zo maar door. Als voorbeeld heb ik de gemeente Borsele geselecteerd, daar woon ik zelf. Vervolgens wordt een wiel getoond met de scores op het gebied van brede welvaart, en kun je per thema de resultaten bekijken.

Conclusie

De belangrijkste conclusie is dat de inwoners van Zeeland heel tevreden zijn met hun leven. Ze zijn bijvoorbeeld tevreden met de samenleving, het landschap en de economie. Maar er zijn ook zorgen over de bereikbaarheid, de beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen, de druk van het toerisme en de lokale leefbaarheid. In de toekomst moeten wonen en zorg voor ouderen prioriteit krijgen, aldus de inwoners. In een heldere slotbeschouwing schetsen de onderzoekers een aantal richtingen waarmee men in Zeeland de komende jaren aan de slag kan. Om Zeeland mooier, beter en leefbaarder te maken.

Zo staat Zeeland weer mooi ‘op de kaart’. Wil je dit met eigen ogen komen bekijken? Ik hoor van de collega’s van het Kenniscentrum Kusttoerisme dat er nog voldoende plek is deze zomer.

Bronnen

HZ Kenniscentrum Kusttoerisme (2026). Bestemming Zeeland in Balans. https://hz-university.foleon.com/kenniscentrum-kusttoerisme/bestemming-zeeland-in-balans/

HZ Kenniscentrum Zeeuwse Samenleving (2026). Leven in Zeeland. Inwonersonderzoek 2025. https://publicaties.kczs.nl/leven-zeeland-i-2025

HZ Kenniscentrum Zeeuwse Samenleving (2026). Leven in Zeeland. Gemeente- en wijkcijfers. https://bredewelvaart.kczs.nl